Przedmowa

Docelowy czytelnik

Osoba poznająca dopiero system FreeBSD odnajdzie w pierwszej części niniejszej książki szereg porad prowadzących użytkownika przez proces instalacji i delikatnie prezentujących pewne koncepcje i konwencje stojące u podstaw systemów UNIX®. Przebrnięcie przez tę część wymaga niewiele więcej niż chęć poznania i umiejętność przyswajania sobie nowych koncepcji w miarę jak będą one prezentowane.

Po dotrwaniu do drugiej, zdecydowanie obszerniejszej części Podręcznika, czytelnik będzie miał do dyspozycji pełną wiedzę z zakresu wszystkich zagadnień znajdujących się w polu zainteresowań administratorów systemów FreeBSD. Niektóre z zawartych tutaj rozdziałów mogą wymagać wcześniejszego zapoznania się z odpowiednią literaturą. W takich przypadkach, będzie to wyszczególnione w streszczeniu na początku każdego rozdziału.

Dodatek B zawiera listę dodatkowych źródeł informacji.

Zmiany od wydania drugiego

Niniejsze trzecie wydanie stanowi punkt kulminacyjny przeszło dwuletniej pracy oddanych członków Projektu Dokumentacji FreeBSD. Główne zmiany jakie w tym okresie zostały dokonane to:

Zmiany od wydania pierwszego

Wydanie drugie stanowiło punkt kulminacyjny przeszło dwuletniej pracy oddanych członków Projektu Dokumentacji FreeBSD. Główne zmiany jakie w tym okresie zostały dokonane to:

Układ książki

Niniejsza książka została podzielona na pięć logicznych części. Część pierwsza, Pierwsze kroki, opisuje proces instalacji oraz podstawy użytkowania systemu FreeBSD. Zaleca się aby czytelnik zapoznał się z tymi rozdziałami kolejno, pomijając jedynie znane tematy. Część druga, Codzienne czynności, prezentuje niektóre z najczęściej wykorzystywanych funkcji FreeBSD. Ta część, wraz kolejnymi, może być czytania bez określonej kolejności. Każdy z wchodzących w jej skład rozdziałów zaczyna się od zwięzłego streszczenia zawartości i przedstawienia co czytelnik powinien już wiedzieć. Celem takiego układu jest pozwolenie zwykłemu czytelnikowi pominąć pewne rozdziały, by przejść od razu do najbardziej interesujących. Część trzecia, Administracja Systemem, opisuje zagadnienia administracyjne. Część czwarta, Komunikacja sieciowa, zawiera tematy związane z pracą w sieci oraz obsługą serwerów. Część piąta zawiera dodatki.

Rozdział 1, Wprowadzenie

Wprowadza nowego użytkownika w świat FreeBSD. Streszcza historię Projektu FreeBSD, stawiane przed nim cele oraz model rozwoju.

Rozdział 2, Instalacja

Przeprowadza użytkownika przez cały proces instalacji. Opisuje również kilka zaawansowanych zagadnień, jak np. instalację przez konsolę szeregową.

Rozdział 3, Podstawy Uniksa

Przedstawia podstawowe polecenie i funkcje systemu operacyjnego FreeBSD. Jeśli pracowaliśmy w Linuksie bądź w innym systemie typu UNIX najprawdopodobniej możemy pominąć ten rozdział.

Rozdział 4, Instalacja programów

Opisuje metody instalacji dodatkowego oprogramowania we FreeBSD za pomocą systemu “Kolekcji portów” oraz typowych pakietów binarnych.

Rozdział 5, System okien X

Opisuje ogólnie System okien X oraz wykorzystanie X11 we FreeBSD. Ponadto, przedstawia typowe środowiska graficzne jak np. KDE czy GNOME.

Rozdział 6, Aplikacje biurowe

Przedstawia kilka popularnych aplikacji biurowych, takich jak przeglądarki internetowe czy pakiety biurowe, wraz z opisem ich instalacji w systemie FreeBSD.

Rozdział 7, Multimedia

Przedstawia jak skonfigurować programy odtwarzające dźwięk i obraz w naszym systemie. Opisuje również niektóre przykładowe aplikacje audio i wideo.

Rozdział 8, Konfiguracja jądra FreeBSD

Wyjaśnia czemu możemy potrzebować skonfigurować nowe jądro, a także dostarcza szczegółowych instrukcji odnośnie konfiguracji, kompilacji i instalacji indywidualnego jądra.

Rozdział 9, Drukowanie

Prezentuje metody zarządzania drukarkami we FreeBSD, w tym kontroli drukarek oraz wstępnej konfiguracji.

Rozdział 10, Zgodność binarna z systemami Linux®

Opisuje tryb zgodności binarnej FreeBSD z Linuksem. Dostarcza również szczegółowych instrukcji instalacji wielu popularnych aplikacji linuksowych, jak np. Oracle, SAP R/3 czy Mathematica®.

Rozdział 11, Konfiguracja i dostrajanie

Omawia dostępne administratorom parametry dostrajania systemu FreeBSD w celu osiągnięcia optymalnej wydajności. Objaśnia również różne pliki konfiguracyjne wykorzystywane we FreeBSD, wraz z informacją gdzie można je odnaleźć.

Rozdział 12, Proces uruchamiania

Opisuje proces uruchamiania FreeBSD oraz wyjaśnia jak kontrolować ten proces za pomocą opcji konfiguracyjnych.

Rozdział 13, Użytkownicy i podstawy zarządzania kontami

Opisuje metody tworzenia i manipulacji kontami użytkowników. Omawia również sposoby ograniczania dostępu użytkowników do zasobów systemowych oraz inne zadania związane z zarządzaniem kontami.

Rozdział 14, Bezpieczeństwo

Opisuje wiele różnorodnych narzędzi pomagających utrzymać bezpieczeństwo systemu FreeBSD, m.in. Kerberos, IPsec i OpenSSH.

Rozdział 15, Więzienia

Przedstawia strukturę więzień i wnoszonych przezeń usprawnień w stosunku do tradycyjnego środowiska chroot we FreeBSD.

Rozdział 16, Obowiązkowa kontrola dostępu

Wyjaśnia czym jest Obowiązkowa kontrola dostępu (ang. Mandatory Access Control, MAC) i jak wykorzystać ten mechanizm do zabezpieczenia systemu FreeBSD.

Rozdział 17, Audyt bezpieczeństwa

Opisuje czym jest audyt bezpieczeństwa FreeBSD, jak go zainstalować, skonfigurować i w jaki sposób nadzorować i monitorować dziennik nadzoru.

Rozdział 18, Pamięć

Omawia jak zarządzać nośnikami danych i systemami plików we FreeBSD, m.in. dyski fizyczne, macierze RAID, nośniki optyczne i taśmowe, oraz sieciowe systemy plików.

Rozdział 19, GEOM

Omawia czym jest struktura GEOM we FreeBSD i jak skonfigurować różne dostępne poziomy RAID.

Rozdział 20, Vinum

Opisuje jak jak korzystać z z menedżera dysków logicznych Vinum, który udostępnia niezależne od urządzeń fizycznych logiczne woluminy, a także programowe macierze RAID-0, RAID-1 i RAID-5.

Rozdział 21, Wirtualizacja

Opisuje jakie systemy wirtualizacji oferuje FreeBSD i jak z nich korzystać.

Rozdział 22, Lokalna wersja językowa

Opisuje jak korzystać z FreeBSD w innych językach niż angielski. Omawia zarówno lokalizację systemu jak i dostępnych aplikacji.

Rozdział 23, Kierunek rozwoju

Wyjaśnia różnice pomiędzy FreeBSD-STABLE, FreeBSD-CURRENT, i wydaniami FreeBSD. Opisuje, którzy użytkownicy najwięcej zyskają śledząc system rozwoju FreeBSD i przybliża ten proces.

Rozdział 24, Komunikacja szeregowa

Wyjaśnia jak dołączyć terminale i modemy do naszego systemu FreeBSD w celu realizacji połączeń wdzwanianych i wychodzących.

Rozdział 25, PPP i SLIP

Omawia jak korzystać z PPP, SLIP bądź PPP over Ethernet, by łączyć się ze zdalnymi systemami za pomocą FreeBSD.

Rozdział 26, Poczta elektroniczna

Opisuje różnorodne elementy serwera pocztowego i przybliża podstawowe zagadnienia związane z konfiguracją najpopularniejszego serwera pocztowego: sendmail.

Rozdział 27, Serwery sieciowe

Dostarcza szczegółowych informacji i przykładowych konfiguracji maszyny FreeBSD jako serwera plików, domeny, informacji sieciowych czy serwera synchronizacji czasu.

Rozdział 28, Zapory ogniowe

Wyjaśnia filozowię stojącą za programowymi zaporami ogniowymi i dostarcza szczegółowych informacji o konfiguracji różnych zapór dostępnych we FreeBSD.

Rozdział 29, Zaawansowana praca w sieci

Omawia wiele zagadnień związanych z pracą w sieci, w tym współdzielenie łącza internetowego z innymi komputerami w naszej sieci LAN, zaawansowane zagadnienia rutingu, sieci bezprzewodowe, Bluetooth, ATM, IPv6 i wiele innych.

Dodatek A, Pozyskanie FreeBSD

Zawiera zestawienie różnych źródeł skąd można uzyskać FreeBSD na płytach CDROM bądź DVD, jak również witryny internetowe, z których można pobrać i później zainstalować FreeBSD.

Dodatek B, Bibliografia

Książka ta porusza wiele różnorodnych zagadnień, niekoniecznie szczegółowo je wyjaśniając. Bibliografia zawiera listę wielu doskonałych książek, do których odniesienia można znaleźć w tekście Podręcznika.

Dodatek C, Zasoby w Internecie

Opisuje wiele for poświęconych FreeBSD, gdzie użytkownicy mogą zadawać pytania i brać udział w technicznych rozmowach o FreeBSD.

Dodatek D, Klucze PGP

Zawiera listę kluczy PGP niektórych z twórców FreeBSD.

Konwencje użyte w tej książce

W celu utrzymania jednolitości i łatwości czytania niniejszego tekstu w książce zastosowane zostały następujące konwencje.

Konwencje typograficzne

Kursywa

Czcionka pochyła stosowana jest do wskazania plików, adresów URL, szczególnie akcentowanych fragmentów i pierwszego zastosowania zwrotów technicznych.

Stała szerokość

Czcionka o stałej szerokości stosowana jest do przedstawienia komunikatów o błędach, poleceń, zmiennych środowiskowych, nazw portów, nazw komputerów, nazw użytkowników i grup, nazw urządzeń, zmiennych i fragmentów kodu.

Pogrubienie

Czcionka pogrubiona stosowana jest do nazw programów, poleceń i klawiszy.

Zadania użytkownika

Zgodnie z konwencją typograficzną, klawisze, które ma nacisnąć użytkownik w trakcie pracy z opisywanym programem, zostały oznaczone pogrubieniem by wyróżniały się z reszty tekstu. Kombinacje klawiszy, które należy nacisnąć jednocześnie zawierają znak `+' pomiędzy, np.:

Ctrl+Alt+Del

Oznacza, że użytkownik powinien nacisnąć Ctrl, Alt i Del jednocześnie.

Klawisze, które należy nacisnąć kolejno będą oddzielone przecinkiem, np.:

Ctrl+X, Ctrl+S

Co oznacza, że użytkownik powinien nacisnąć klawisze Ctrl i X jednocześnie, a następnie Ctrl i S.

Przykłady

Przykłady zaczynające się od E:\> wskazują polecenie systemu MS-DOS®. Jeśli nie jest wyraźnie zaznaczone, że jest inaczej, polecenia te mogą być wprowadzane bezpośrednio w oknie “Linii poleceń” w środowisku Microsoft Windows.

E:\> tools\fdimage floppies\kern.flp A:

Przykłady zaczynające się od # wskazują polecenie, które musi być wprowadzone przez użytkownika z uprawnieniami administratora systemu FreeBSD. Możesz zalogować się jako root i wprowadzić polecenie, bądź zalogować jako zwykły użytkownik i wykorzystać su(1) by uzyskać prawa administratora.

# dd if=kern.flp of=/dev/fd0

Przykłady zaczynające się od % wskazują, iż polecenie powinno być wprowadzone przez zwykłego użytkownika. Jeśli nie jest inaczej zaznaczone, stosowana jest składnia powłoki C (csh) do ustawiania zmiennych środowiskowych i uruchamiania innych poleceń powłoki.

% top

Podziękowania

Niniejsza książka jest efektem pracy setek ludzi z całego świata. Niezależnie czy przysłali poprawkę literówki czy cały rozdział, każdy wkład jest doceniany.

Kilka firm wsparło rozwój tego dokumentu opłacając autorów, by mogli pracować nad nią w pełnym wymiarze czasowym, finansując publikację w formie papierowej, itd. Pragniemy wymienić przede wszystkim BSDi (przejęte później przez Wind River Systems), które opłaciło pracę członków Projektu Dokumentacji FreeBSD nad korektami książki, przygotowując ją do pierwszej publikacji drukowanej w Marcu 2000 r. (ISBN 1-57176-241-8). Następnie, Wind River Systems sfinansowało pracę kolejnych osób przygotowujących nowe rozdziały, a także format wydruku. Kulminacją ich pracy jest drugie wydanie, które ujrzało światło dzienne w Listopadzie 2001 r. (ISBN 1-57176-303-1). W latach 2003-2004, FreeBSD Mall, Inc sfinansowało prace nad korektą Podręcznika, przygotowywanego do trzeciego wydania w postaci drukowanej.

Ten i inne dokumenty można pobrać z ftp://ftp.FreeBSD.org/pub/FreeBSD/doc/.

W przypadku pytań o FreeBSD prosimy przeczytać dostępną dokumentację przed kontaktem z <questions@FreeBSD.org>.
W sprawie zapytań o tę dokumentację prosimy o kontakt z <doc@FreeBSD.org>.